Koleżanki z lagru

               Czas powrócić do czasu, kiedy dziadkowie z Jasią i Olkiem byli więźniami Polenlagru nr 32 w czeskim Boguminie. Pisałam już, że warunki były tam znacznie gorsze od tych we Frysztacie. Znalazłam jeszcze informację podaną przez Olka, że te marne obozowe racje żywnościowe uzupełniano od czasu do czasu czymś, co udawało się upichcić na tranie przemycanym przez więźniów pracujących w pobliskim zakładzie przetworów rybnych Kalle. Podobno strasznie śmierdziało, ale dobrze opędzało to głód.

Co jakiś czas przyjeżdżał do obozu samochód-parówka – w celach dezynfekcyjnych. Parowano wówczas całą odzież celem zniszczenia insektów. Obozowe pomieszczenia uszczelniano, a na środku sali ustawiano naczynie z siarką i zapalano ogień. Wszystkich więźniów kierowano do łaźni – szli razem nago kobiety, mężczyźni i dzieci. Po wyjściu z kąpieli wszystkie owłosione części ciała były opylane środkiem dezynfekującym.

Ale mimo tych wszystkich działań, których celem było przecież upodlenie więźniów, próbowali oni żyć – na tyle, na ile się dało- normalnie. Dla dzieci były na przykład organizowane tajne komplety. Jakimś sposobem na teren obozu zostały przemycone podręczniki. Lekcje prowadziły dwie nauczycielki z Kątów koło Chrzanowa (dziś część Chrzanowa). Nieduża grupka dzieci uczyła się niby to języka niemieckiego,a tak naprawdę historii i języka polskiego. Nauka odbywała się na samym końcu dużej sali pełnej piętrowych prycz. Gdy wchodził ktoś postronny, natychmiast zaczynano mówić po niemiecku. Dzięki tym kompletom Olek, który przed wywiezieniem do obozu nie zdążył pójść do szkoły, mógł po wojnie zdawać do czwartej klasy.

Nawiązywały się przyjaźnie. Ktoś się pewnie w kimś zakochiwał, albo choć podkochiwał…

Bogumin-zbioroweTo zdjęcie wykonał Józef Syjud pewnie jesienią 44 roku. Pośrodku między siedzącą parą rodzeństwa Anieli i Franka Muchów z Czeskiego Cieszyna stoi Jasia – już całkiem duża, ma prawie 15 lat. Na lewo od niej – Krysia Czerwińska, a dalej Edyta Syjud – córka skoczowskiego fotografa. Na prawo od Jasi stoi Sabina Koryczan z Chrzanowa. Nazwiska pozostałych trzech dziewczyn nie zostały zanotowane.
W pierwszej chwili uderzyło mnie, że oni się uśmiechają do obiektywu. Ale czy to jest coś dziwnego-nawet w tych obozowych warunkach? Jak się jest fotografowanym, to zawsze chce się przecież ładnie wyglądać…

CzerwińskaTo Krysia Czerwińska. Na początku marca 1944 roku ofiarowała Jasi to zdjęcie, które chyba wykonano znacznie wcześniej, bo jest tu dużo młodsza, niż na tym zbiorowym. Były mniej więcej w tym samym wieku, pewnie się przyjaźniły. Niestety nie wiem nic więcej na temat tej sympatycznej dziewczynki z dużymi kokardami we włosach.

Oni wszyscy musieli mieć nadzieję, a może i pewność, że ten koszmar kiedyś się skończy i ofiarowane koleżance zdjęcie będzie przypominać o sobie, nawet jeśli będą daleko. Tak, myślę, że takie wymienianie się zdjęciami to mogła być swoista forma psychoterapii, jak memento: „to tylko etap w naszym życiu, nie wieczność”.

OLYMPUS DIGITAL CAMERANie wiem, kim są osoby siedzące na barierce, ale dziewczyna pierwsza z lewej to zdaje się ta sama, co pierwsza na zdjęciu zbiorowym. A zdjęcie – tak, jakby wojny nie było, jakby wcale nie byli w obozie. Ot, trójka przyjaciół nudzących się w słoneczny dzień.

E.-Syjud-z-warkoczami

To zdjęcie z dedykacją od Edytki Syjud Jasia mogła dostać od niej jeszcze we Frysztacie, bo następna, ofiarowana przez nią Jasi w 1944 roku fotografia przedstawia już bardzo dojrzałą panienkę. Rodzina Syjudów też przebywała we Frysztacie, zanim trafili do Bogumina (Edyta miała jeszcze młodszą siostrę Erykę, która po wojnie wyszła za mąż, nosiła nazwisko Duda i mieszkała w Nysie), wiem, że Jasia była z nią bardzo związana, po wojnie też pozostawały w kontakcie korespondencyjnym.

E-Syjud-X-1944

3 myśli na temat “Koleżanki z lagru

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s